Het Ultra-Light Vliegtuig (ULV) is ontstaan doordat men enkele tientallen jaren geleden op het idee kwam om een zeilvliegtuig (hangglider) uit te rusten met een kleine motor.
Het Ultra-Light vliegtuig is opgebouwd uit zeer lichte materialen. Het buizenframe is gemaakt van zeer sterk vliegtuigaluminium. De vleugels zijn bekleed met een soort kunststof draclon en hebben een oppervlakte van zo'n 15m2. Een ULV heeft een gemiddelde spanwijdte van zo'n 10 à 11 meter, een hoogte van +/- 2 meter en een lengte van circa 6.5 meter. Het ledig gewicht ligt zo rond de 170 tot 200 kg en het startgewicht kan maximaal 400 kg zijn. ULV's zijn er in 1 en 2-persoons uitvoeringen.
De motor van een ULV is meestal een kleine 2 cylinder 2-takt van zo'n 40 tot 70 PK en geeft het vliegtuig een kruissnelheid van zo'n 100 à 130 km/u. Uiteraard verschilt dit per type vliegtuig.
Het instrumentarium van de ULV is beperkt tot het hoogstnodige: naast de stuurknuppel en de voetpedalen, bevat de "cockpit" nog een snelheids- en hoogtemeter, een kompas en een temperatuurmeter ( voor het koelwater van de motor). Maar ook radiocommunicatie en navigatie-apparatuur zoals GPS kunnen ingebouwd worden.
Als besturingssysteem had men in de beginfase alleen het 2-assige besturingssysteem: "sturen" door het verplaatsen van het zwaartepunt. Het verplaatsen van het zwaartepunt gebeurt door de vleugel te bewegen, net zoals bij een zeilvliegtuig.
Zeilvliegtuig
Tegenwoordig zijn er ook ULV's met een zogenaamd 3-assig besturingssysteem. Dit is hetzelfde besturingssysteem als dat van een sportvliegtuig .
Verder zijn er ULV's waarbij je in de openlucht zit. Hierbij zijn een dik vliegerspak en een helm wel noodzakelijk. Er zijn ook ULV's waarbij je onder een "kapje" zit, beschermt tegen wind (en evt. regen). Sommige typen 3-punts-gestuurde ULV's hebben qua luxe veel weg van een klein sportvliegtuig.
Ultra-Light
Vliegtuig (ULV), 3-assig
Het Ultra-Light Vliegtuig is zeer veilig. De overheid stelt hoge eisen aan het toestel, ook wat betreft het milieu; een ULV heeft een laag benzine verbruik en maakt weinig lawaai (zo'n 60 dB). Door zijn laag gewicht en daardoor hoog zweefvermogen is het toestel bij lage snelheden ook nog goed bestuurbaar. Door de zeer lage landingssnelheid hoeft een harde landing niet direct tot grote schade te leiden. Een ULV is gemakkelijk te besturen.
Doordat het vliegtuig zeer licht is, kan bovenop het vliegtuig een parachute bevestigd worden, die bij motorstoring o.i.d. het vliegtuig veilig naar beneden kan laten zakken. Ook kan het vliegtuig dankzij zijn lichte gewicht op ijs landen en als de banden van het landingsgestel vervangen worden door ski's kan het vliegtuig zelfs in de sneeuw of op het water landen.
Doordat het vliegtuig licht en klein is, kan het gemakkelijk in korte tijd gedemonteerd worden en op een aanhanger vervoerd worden.
Om met een ULV op te stijgen of te landen is in principe maar een grasveldje van 50 tot 70 meter nodig. Een nadeel daarbij is dat in Nederland het starten en landen van een ULV aan zeer strenge eisen is gebonden en alleen mag gebeuren op de daarvoor aangewezen vliegvelden. Een ander nadeel van het vliegen met een ULV is dat je erg gebonden bent aan de juiste weersomstandigheden. Vliegen bij een laag wolkendek of 's nachts is niet mogelijk.